به گفتهء ياقوت حموى در « معجم البلدان » ، همانا « حائر ، قبر امام حسين بن على ( ع ) است » . سپس به گفتهء خود ، اضافه مىكند كه : « مردم ، هنگامى كه شهر كربلا را در نظر مىگيرند ، به آن حير مىگويند ، بدون اينكه چيزى بر آن بيفزايند » . بنابراين ، ياقوت حموى ، ميان حائر و حير فرق مىگذارد ؛ به اين صورت كه اولى ( حائر ) اخصّ است و بر قبر امام حسين ( ع ) و پيرامون آن اطلاق مىشود ؛ در حالى كه دومى ( حير ) نام شهر كربلاست و البته ديدگاه ياقوت ، درست است ؛ با اين تفاوت كه نقل طبرى - همان‌گونه كه قبلًا بدان اشاره شد - دلالتى بر تفاوت ميان دو اسم حائر و حير ندارد . صاحب « مصباح » نيز در كتاب خود از حدّ مشهور ، تجاوز نكرده و گفته است : « حائر ، مشهور است ؛ گفته‌اند ، علّت نام‌گذارى حائر ، اين است كه آب در آن سرگردان مىشود ؛ يعنى به دور خود مىگردد » . « 1 » ملاحظه مىشود كه فرهنگ « لسان العرب » ، پس از تشريح كلمهء حائر و نقل وجوه مختلفى كه مورّخين و جغرافىدانان ، راجع به آن گفته‌اند ، مىنويسد : و حائر ، كربلاست و به يكى از وجوهى كه لغت‌شناسان در معنى حائر ذكر كرده‌اند ، حائر ناميده شده است ؛ مثل اينكه محلّ جمع شدن آب ، مىباشد يا حوضى است كه در مسير آب باران قرار دارد . او به همين اندازه بسنده كرده و در توجيه نام‌گذارى كربلا به اين نام ، حتّى يك گام ديگر جلو نرفته و اين مسئله را با همهء پيچيدگى و ابهامى كه دارد ، رها كرده است . شبيه به عبارت لسان العرب در غموض و ابهام ، عبارتى است كه در صحاح اللغهء

--> ( 1 ) . فيومى ، مصباح المنير ، ماده حير و حار .